| |
..:: Kodeks Bushido ::.. |
|
| |
Słowo SAMURAJ znaczy "pełniący służbę", słowo BUSHI - "wojownik". Do XIX wieku
żołnierzy określano w Japonii tym drugim słowem. Samurajowie mieli własną ziemię
i mieszkali na niej, kiedy nie wojowali. Byli oni japońskimi odpowiednikami
europejskich rycerzy. Mieszkali w zamkach-miastach i byli specjalnie opłacani.
Oczekiwano od nich odwagi, lojalności i skromności. walczyli na koniach, a ich
bronią miecze, lance i łuki. Gotowi byli raczej oddać życie niż poddać się na
polu walki. Samuraj, który utracił w ten sposób honor rycerski, popełniał
rytualne samobójstwo (seppuku), znane w Europie jako harakiri. Miecz był
największą świętością i skarbem samuraja. Od najdawniejszych czasów Japończycy
uważali tę broń za dar "Bogini Słońca" dla jej wnuka, którego posłała, aby
rządził ziemią i stanowił za pomocą tego miecza sprawiedliwość, wykorzeniał zło
i umacniał dobro. Właśnie dlatego miecz stał się rekwizytem kultu
sintoistycznego, zdobił świątynie i święte miejsca, przynoszony przez wiernych
jako ofiara dla bogów, sam był też świętością. Charakterystyczną cechą dawnego
miecza japońskiego, który zwany był tsurugi lub ken, był prosty kształt ostrza.
Mniej więcej w VII w. powstała nowa forma miecza - z lekkim wygięciem grzbietu
klingi. Miecze tego typu otrzymały później nazwę nihonto - "japoński miecz" i
dotrwały do naszych czasów w niezmienionej formie, która była uważana za idealną
i typową tylko dla mieczy japońskich. Miecze w Japonii wytwarzali zawsze ludzie
należący do klasy rządzącej. Zwykle zajmowali się tym krewni samurajów lub
szlachty dworskiej. Kucie mieczy stało się również ceremonią religijną. Zanim
japoński płatnerz (katanakaji) przystąpił do dzieła, spełniał rytualny akt
oczyszczenia swojego ciała. Żeby zagwarantować sobie powodzenie w
przedsięwzięciu. Technologia wyrobu mieczy była bardzo skomplikowana. Klingę
formowano z wielu warstw żelaza o różnej zawartości węgla, spojonych ze sobą w
procesie roztapiania i kucia. W rezultacie przekuwania, wyciągania,
wielokrotnego składania i nowego przekuwania pasów metalu tworzyła się cienka
sztaba złożona z ogromnej liczby warstw stali o różnej zawartości węgla. Podobne
klingi nie ustępowały wytrzymałością damasceńskim i były uważane za najlepsze na
całym Dalekim Wschodzie. Ostrze klingi testowano zazwyczaj na trupach zabitych w
boju lub przestępców. Dobrym mieczem samuraj mógł przerąbać trzy ciała położone
jedno na drugim. Słowo "bushido" pochodzi od dwóch wyrazów: bushi-rycerz,
samuraj oraz "do" - droga, nauka, sposób i po złączeniu znaczy tyle co droga
samuraja, rycerza. Oprócz tego słowo "do" tłumaczone jest także jako powinność,
moralność. Samuraje uważali bushido za metodę doskonalenia cielesnego i
duchowego. "Droga Rycerza" dawała im etyczną interpretację filozoficznego obrazu
świata, uczyła samuraja "właściwego sposobu życia" w feudalnym społeczeństwie
japońskim. Wojownik wychowany w duchu bushido powinien sam oceniać swoje
działania i postępki, sprawiedliwie osądzać siebie w razie niegodnego postępku,
naruszenia obowiązków lub powinności. Plamę na honorze samuraj mógł zmyć tylko w
jeden sposób - popełniając rytualne samobójstwo zwane "seppuku". Za bushido nie
stały jakiekolwiek instytucje, które mówiłyby jak powinien żyć prawdziwy
japoński wojownik. Zasady bushido nie zostały zebrane w jeden określony zbiór
reguł i skodyfikowane Spisane zostały jedynie w poemacie "Hagakure". U podstaw
Bushido leżała siła przekonania, opinia społeczna, przykłady, rodzinne
wychowanie i tradycja. Nie bez znaczenia była tu także moralna siła osób
powszechnie uważanych za autorytety i upamiętnionych w średniowiecznej historii
Japonii. Bushido było moralnym kodeksem wojowników, który zawierał w sobie
przede wszystkim elementy takich religii jak: buddyzm, konfucjanizm i shinto -
narodowej religii Japonii. W bezpośrednim związku z kodeksem samuraja była też
medytacja , wyrabiająca u wojownika pewność siebie i zimną krew w obliczu
śmierci. Bushido przejęło od zen ideę surowej samokontroli. To właśnie panowanie
nad sobą i swoimi emocjami uważane było powszechnie za najcenniejsze przymioty
charakteru samuraja. Do głównych zasad samurajskiej moralności zaliczano:
wierność wobec pana, męstwo, odwagę i bezpośrednio związany z tym wysoki kunszt
wojenny; uczciwość i prawość, prostotę i powściągliwość, pogardę dla wygód
osobistych i pieniędzy. Umiejętność panowania nad sobą i kierowania nad swoimi
uczuciami była u samurajów doprowadzona do doskonałości. Równowaga duchowa była
ideałem bushido. O mistrzowskim opanowaniu własnych odczuć i olbrzymiej
samokontroli świadczyć może chociażby obrzęd samobójstwa - seppuku. Odebranie
sobie życia było uważane przez wojownika za najwznioślejszy czyn i najwyższy
przejaw osobistego heroizmu. W moralnym kodeksie samurajów wielką wagę
przywiązywano równie do krwawej zemsty. Wierność wobec suzerena wymagała, aby
zniewaga wyrządzona panu została bezwzględnie pomszczona. Honor i sławę ceniono
bardziej niż życie, dlatego kiedy na kartę stawiano jedno z tych pojęć, samuraj
bez namysłu oddawał za nie życie. Nierzadko z powodu jednego słowa, które
urażało dumę rycerza w ruch szły miecze. Z reguły takie starcia kończyły się
śmiercią lub poważnym zranieniem jednego z walczących samurajów. Bushido wpajało
wojownikom miłość do oręża. Broń miała dawać samurajowi poczucie pewności i
jednocześnie poczucie odpowiedzialności. Zgodnie z etykietą rycerską pochopne
posługiwanie się mieczem uważane było za ujmę na honorze.
|
